Z artykułu Prof. Dr A.A. Chaplaina (wyjątek):

Pokonaj zabójcę serc, zanim on cię pokona!
Autor: A. A. Chaplan, M.D., Ph.D.

Choroby układu sercowo - naczyniowego stanowią niewątpliwie fenomen naszych czasów. Na początku XX wieku choroby serca były tak rzadkie, że ledwie je rozpoznawano.
Dzisiaj, z powodu różnych szkodliwych zjawisk towarzyszących współczesnemu społeczeństwu (zanieczyszczenie środowiska, chemikalia, przetworzona żywność, stresy itd.) i mimo zaawansowanej techniki medycznej, masz większą niż 50% szansę zgonu z powodu choroby układu sercowo -  naczyniowego.

Większość ludzi nie martwi się możliwością zachorowania na serce przed czterdziestką. W ostatnich latach jednak zaczęły pojawiać się doniesienia o śladach chorób układu sercowo-naczyniowego nawet u nastolatków.
Kilka miesięcy temu naukowcy z Fundacji Kliniki w Cleveland stwierdzili u każdego jednego na sześć nastolatków, którzy zginęli w wypadkach i których serc użyto do transplantacji, wczesne objawy zablokowania tętnic. Lekarze wykonujący sekcje zwłok młodych osób, których zgon nie był spowodowany chorobą, często zauważają pasma tłuszczu w ich tętnicach. Sytuacja taka już dziś przeraża, a co się stanie z następnym pokoleniem, jeśli taki trend się utrzyma?

Powolny marsz do grobu

Jak widzimy, choroba serca ma charakter postępujący i rozwija się w ciągu wielu lat. Najbardziej rozpowszechnioną, a zarazem najbardziej podstępną postacią choroby serca jest miażdżyca tętnic – ich stwardnienie. Miażdżycę tętnic powoduje grupa złożonych czynników, przy czym największą winą obarcza się tu homocysteinę. 
Końcowym rezultatem jest osad płytek gromadzących się na wewnętrznych ściankach tętnic i blokujących przepływ krwi. 

Płytki te (ogniska miażdżycowe, patrz rysunek po prawej) składają się głównie z metali ciężkich, tkanki włóknistej, cholesterolu i wapnia. W miarę jak osad taki staje się coraz grubszy, maleje przekrój tętnicy, co ogranicza dopływ krwi do wszystkich części ciała, w tym do serca i mózgu. 

Zgodnie ze wspomnianym raportem z Cleveland zawierającym ocenę dawców serca w wieku 41 – 50 lat, 26 z nich - w grupie 36-osobo-wej – miało zablokowane tętnice. Oznacza to więcej niż 70 procent! Proszę pomyśleć, jaki byłby to procent w grupie 50, 60-latków i osób jeszcze starszych!

Znaczne osady w tętnicach prowadzą w końcu do ataku serca, apopleksji, przedwczesnego starzenia, ewentualnie – amputacji kończyn. Atak serca powodowany jest przez skrzepy krwi w naczyniach wieńcowych, podczas gdy apopleksja jest efektem zablokowania lub pęknięcia naczynia krwionośnego w mózgu.

Zablokowanie naczyń krwionośnych ogranicza przepływ krwi powodując niedostatek tlenu i innych substancji odżywczych w żywotnych organach. Ścianki komórek stają się nieszczelne powodując napływ nadmiaru wapnia, sodu i innych pierwiastków. Gdy nagromadzenie wapnia osiąga punkt krytyczny, tworzy się osad przypominający cement. Zwapnienia takie często są widoczne na zdjęciach rentgenowskich. Zaburzenia metabolizmu wapnia mogą też wywoływać kurczenie się naczyń wieńcowych i innych tętnic redukując jeszcze bardziej dopływ krwi do żywotnych organów.

Lista problemów powodowanych przez chorobę tętnic jest naprawdę zdumiewająca, ale nie powinna być absolutnie zaskoczeniem, gdyż świeże dostawy zawierającej tlen krwi są niezbędne do właściwego funkcjonowania każdego organu. Nawet choroby wywoływane przez czynniki inne niż zmniejszenie dopływu krwi stają się groźniejsze w związku z miażdżycą tętnic. Najlepszym przykładem jest choroba Alzheimera. Prawdziwa choroba Alzheimera jest imitowana przez zwykłą miażdżycę tętnic i tętniczek doprowadzających krew do mózgu. Gdy dopływ krwi do trzustki jest niewystarczający, często nasila się cukrzyca. 
Niedostateczne zaopatrzenie w krew może być także odpowiedzialne za ograniczenie produkcji enzymów trawiennych w zewnątrzwydzielniczej części trzustki, wskutek czego trawienie jest niekompletne. Niedobór krwi dopływającej do żołądka i jelita cienkiego powoduje osłabienie trawienia i spowolnienie pracy okrężnicy, co prowadzi do jej chorób.

Do których 50 procent trafisz?

Ograniczenie dopływu krwi do nerek powoduje nieodpowiednie wytwarzanie angiotestyny, co prowadzi do nadciśnienia w całym układzie naczyniowym. W stawach, zwłaszcza tych w dolnej części tułowia, występuje zapalenie i ból, gdy dopływa tam mniej krwi. Stwardnienie tętnic odgrywa też znaczną rolę w występowaniu artretyzmu w różnych częściach ciała.

Efekty w kończynach mogą być tak znikome, jak ochłodzenie rąk i nóg lub tak groźne, jak zgorzel w ciężkich przypadkach. Impotencja może być również spowodowana mniejszym dopływem krwi do członka wskutek zablokowania tętniczek. Stwierdzono, że rakowate guzy rozwijają się szybciej, gdy za mało krwi dopływa do zaatakowanej tkanki. Gdy krążenie krwi jest niewystarczające w immunokompetentnych komórkach w szpiku kostnym i śledzionie, następuje drastyczne osłabienie systemu odpornościowego. 
Lista bólów, pobolewań, stanów złego samopoczucia i chorób powodowanych lub intensyfikowanych przez miażdżycę tętnic nie ma końca. Jednak najbardziej szkodliwa jest miażdżyca dla serca, powodując dusznicę bolesną (ból w klatce piersiowej pochodzący z serca), a w końcu atak serca i śmierć.

Musisz uczynić wszystko, co w twej mocy, by uniknąć tak poważnego, często kończącego się śmiercią, stanu. Co ciekawe – zdrowe odżywianie, przyjmowanie właściwych witamin i suplementów, ćwiczenia fizyczne mogą zapobiec większości chorób serca. Jedyny problem polega na tym, że trzeba zacząć troszczyć się o te sprawy w bardzo młodym wieku.

Co możesz zrobić, gdy nie zacząłeś dobrze się odżywiać i uprawiać sportów w dzieciństwie, lecz ciągle chcesz uniknąć objęcia przez smutne dane statystyczne mówiące, że co sekundę ktoś umiera z powodu choroby serca? Oto kilka sugestii, które można natychmiast wykorzystać:

Ćwiczenia fizyczne

Nigdy nie jest za późno zacząć uprawiać ćwiczenia fizyczne. U osób prowadzących siedzący tryb życia już po 18 tygodniach od rozpoczęcia sportowego chodzenia stwierdza się spadek częstości akcji serca. Ćwiczenia pomagają schudnąć, wzmocnić mięsień sercowy, poprawić krążenie krwi, zredukować wysokie ciśnienie, podwyższyć poziom cholesterolu HDL i obniżyć poziom LDL. W czasie długotrwałych, energicznych skurczy mięśni organizm wytwarza również produkt uboczny metabolizmu zwany kwasem mlekowym, który jest świetnym „chelatorem”. Wytworzenie jego wymaga regularnych ćwiczeń (3– 4 razy tygodniowo).

Jak stwierdza Brytyjska Fundacja Serca, osoby które nie uprawiają ćwiczeń fizycznych mają dwa razy większe szanse zapadnięcia na chorobę naczyń wieńcowych, niż ci, którzy regularnie ćwiczą. Gdy nastąpi atak serca, osoby aktywne ruchowo są dwa razy mniej narażone na śmierć z tego powodu, niż ci, którzy nie uprawiają ćwiczeń.

Odżywianie dobre dla serca

Zmiany w odżywianiu mogą być bardzo korzystne w łagodzeniu chorób serca i tętnic oraz zapobieganiu im. Badania wykazały na przykład, że na ilości zjadanego tłuszczu nie spoczywa główna odpowiedzialność za chorobę wieńcową, jednak rodzaj spożywanego tłuszczu ma istotne znaczenie. Kwasy transtłuszczowe, jak margaryna, podwyższają poziom cholesterolu LDL i redukują cholesterol HDL. (Wysoki poziom cholesterolu może nie powodować choroby serca, ale się do niej przyczynia.)

Oto niektóre zalecenia dotyczące zdrowego odżywiania:

* Główną część jadłospisu powinny stanowić świeże warzywa, owoce, soja, pełne ziarna.
* Należy unikać wszelkich form żywności przetworzonej i pochodzącej z barów szybkiej obsługi. Dodatki do produktów spożywczych, środki konserwujące i barwiące są szkodliwe dla zdrowia.
* Kupuj żywność organiczną (pozbawioną pestycydów, środków chwastobójczych, steroidów i antybiotyków), jeśli to tylko możliwe.
* Ograniczaj spożywanie tłuszczów, zwłaszcza zwierzęcych, smażonych potraw i częściowo uwodorowanych olejów. Margaryna jest szczególnie szkodliwa. Jedz więcej złożonych węglowodanów, jak ziarna, zwłaszcza pełne, nasiona i ziemniaki.
* Zwiększ ilość błonnika w pożywieniu, zwłaszcza z takich źródeł jak świeże, surowe warzywa, jarzyny z zielonymi liśćmi, pełne ziarna i wysokiej jakości mieszanki włókien (najlepsze z nich zawierają włókna rozpuszczalne i nierozpuszczalne).
* Używaj olejów jednonienasyconych (jak oliwa z oliwek “extra virgin”), olejów omega 3 (z ryb) i omega 6 (z “evening primrose” - wiesiołka dwuletniego). Oleje muszą być świeże i tłoczone na zimno. Zjełczały olej jest groźny dla życia.
* Ograniczaj konsumpcję mięsa, tytoniu, alkoholu i cukru - przyczyniają się one do szkód powodowanych przez wolne rodniki. Na przykład cukier może uszkodzić pęcherzyk żółciowy i przeszkadzać we właściwym funkcjonowaniu jelit. To z kolei może prowadzić do ograniczenia wchłaniania przeciwutleniaczowych substancji odżywczych rozpuszczających tłuszcz, jak witamina E, oraz zwiększenia wchłaniania wolnych rodników. 
W latach 1940-ych i 50-ych naukowcy Yudkin i Lopez odkryli powiązanie między spożywaniem oczyszczonego cukru i chorobami serca. Stwierdzili oni, że konsumpcja cukru obniża odporność organizmu na bakterie, wirusy i drożdżaki, co może prowadzić do zapalenia zarówno w sercu, jak i w tętnicach. Nadmiar cukru prowadzi do niedostatku całego zestawu witamin B potrzebnych do zachowania zdrowia tętnic.
(Dr Chaplan jest członkiem Royal College of Physicians and Surgeons, dziekanem French Poly Clinic Post Graduate Medical School w Nowym Jorku i profesorem New York University)

[ Początek strony ]